«استغاثه» در لغت یعنی «فریادخواهی» و «کمک طلبیدن». در فرهنگ دینی ما، استغاثه یعنی دست به دامان شدن یک واسطه الهی برای رسیدن به خدا. قرآن کریم در آیه ۳۵ سوره مائده میفرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَهَ» یعنی «ای کسانی که ایمان آوردهاید! از خدا پروا کنید و برای تقرب به او، وسیله بجویید.»
ائمه معصومین (علیهم السلام)، برترین «وسایل» و «واسطههای» فیض الهی هستند. ما شیعیان معتقدیم که توسل و استغاثه به ایشان، نهتنها شرک نیست، بلکه عین توحید است، زیرا ما آنها را «مستقل در تأثیر» نمیدانیم، بلکه آنها را «باب الله» (درگاه خدا) میشناسیم. امام زمان (عج) به عنوان «امام زنده» و «حجت عصر»، بهترین پناهگاه برای استغاثه هستند.
نماز استغاثه به امام زمان (عج) چیست؟
نماز استغاثه، یک نماز دو رکعتی مخصوص است که در زمانهای سختی و گرفتاری، برای طلب یاری از وجود مقدس حضرت مهدی (عج) خوانده میشود. این نماز، در کتابهای معتبر حدیثی و ادعیه شیعه نقل شده و علمای بزرگ ما بر آن تأکید کردهاند.
مرحوم شیخ عباس قمی (ره) در کتاب ارزشمند «مفاتیح الجنان»، در بخش «اعمال و دعاهای شب جمعه»، این نماز را نقل کرده است. همچنین علامه مجلسی (ره) در «بحارالأنوار» (جلد ۹۱، صفحه ۴۱) و سید بن طاووس در «جمال الأسبوع» به این نماز اشاره کردهاند. پس این یک عمل «جدید» نیست، بلکه یک دستور معتبر و قدیمی است که از ناحیه خود معصومین (ع) به ما رسیده.
کیفیت خواندن نماز استغاثه (به صورت کاملاً عملی)
حالا برسیم به اصل مطلب: این نماز را چطور بخوانیم؟ ببینید، خیلی ساده است. نیاز به تشریفات خاصی ندارد. همان وضویی که برای نمازهای روزانه میگیرید کافی است. رو به قبله میایستید و نیت میکنید: «دو رکعت نماز استغاثه به امام زمان (عج) میخوانم، قربه الی الله.»
در هر رکعت، بعد از خواندن سوره «حمد»، به جای سوره «توحید» (که در نمازهای معمولی میخوانیم)، باید «آیه الکرسی» را تا آخر (یعنی «هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ») بخوانید. این نکته مهمی است که در روایات به آن تصریح شده. آیتالکرسی، این سوره عظیم قرآن، خودش سراسر قدرت و امان است و خواندنش در این نماز، نشانه پناه بردن به خداوند حیّ قیوم است.
بعد از پایان رکعت دوم و سلام نماز، دستها را به دعا بلند میکنید. در اینجا، یک دعای مخصوص و کوتاه وجود دارد که در روایات آمده. متن دعا این است:
«اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْتَغِیثُ بِکَ وَ أَتَوَجَّهُ إِلَیْکَ بِوَلِیِّکَ وَ حُجَّتِکَ الْإِمَامِ الْمَهْدِیِّ (عَجَّلَ اللَّهُ فَرَجَهُ) یَا وَلِیَّ اللَّهِ أَدْرِکْنِی. یَا حُجَّهَ اللَّهِ أَغِثْنِی. یَا صَاحِبَ الزَّمَانِ الْمَدَدَ الْمَدَدَ الْمَدَدَ. عَجِّلْ فِی فَرَجِنَا وَ نَفِّسْ کُرْبَتَنَا وَ اقْضِ حَوَائِجَنَا بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِینَ.»
معنایش: «خدایا! من از تو یاری میخواهم و به سوی تو روی میآورم به واسطه ولیات و حجتات، امام مهدی. ای ولیّ خدا! به دادم برس. ای حجت خدا! فریادم رس. ای صاحبالزمان! مدد، مدد، مدد. در گشایش کار ما شتاب کن و اندوهم را برطرف ساز و حاجتهایم را برآور، به حق محمد و آل پاکش.»
نکتهای که خیلیها از من میپرسند: «چند بار باید این نماز را خواند؟» در روایات، تأکید شده که اگر حاجتت برآورده نشد، چهل شب متوالی این نماز را بخوان. خصوصاً شبهای جمعه. عدد چهل، در فرهنگ اسلامی یک عدد مقدس و تأثیرگذار است. چهل شب مداومت بر یک عمل عبادی، میتواند تحولات عظیمی در روح و زندگی انسان ایجاد کند.
چرا این نماز اینقدر مهم است؟
ما در دوران «غیبت کبری» زندگی میکنیم. اماممان را نمیبینیم، اما او ما را میبیند و صدایمان را میشنود. روایت شده که امام زمان (عج) فرمودند: «ما در رسیدگی به امور شما کوتاهی نمیکنیم و شما را فراموش نکردهایم.» (بحارالأنوار، ج ۵۳، ص ۱۷۵). نماز استغاثه، یک راه ارتباط مستقیم و عاطفی با امام عصر (عج) است.
تصور کنید فرزندی که گم شده و پدرش را نمیبیند، اما میداند پدرش جایی در همان نزدیکیهاست. شروع میکند به فریاد زدن: «بابا! کمکم کن!» این فریاد، نشانه ضعف فرزند نیست، نشانه «ایمان» او به قدرت و مهربانی پدر است. ما هم در نماز استغاثه، فرزندوار فریاد میزنیم: «یا صاحبالزمان! ادرکنی!»
علاوه بر بعد عاطفی، این نماز یک «تمرین عملی» برای ماست. تمرین اینکه در مشکلات، قبل از هر چیز، به سراغ «ولیّ خدا» برویم، نه به سراغ دیگران. این، روح «انتظار پویا» را در ما زنده نگه میدارد.
نکته مهم: پاسخ استغاثه را چگونه ببینیم؟
شاید بپرسید: «من خواندم، ولی جوابی نگرفتم.» این سوالی است که بارها از من پرسیده شده. باید دقت کنیم که «استجابت» همیشه به معنای «برآورده شدن فوری و طبق میل ما» نیست. گاهی امام (عج) دعای ما را میشنود، اما مصلحت نمیداند که همان چیزی که میخواهیم، اتفاق بیفتد. در عوض، به ما «صبر» و «آرامش» میدهد. این هم خودش یک اجابت است.
گاهی هم پاسخ استغاثه، به صورت «رفع یک مانع» ظاهر میشود. یعنی شما از یک مشکل بزرگ شکایت دارید، اما نمیدانید که مشکلات بزرگتری در کمین شما بوده که با این استغاثه، از شما دور شدهاند. در حدیثی از امام صادق (ع) آمده: «بنده دعا میکند و خداوند به فرشتگان میفرماید: حاجتش را برآوردم، اما آن را نگه دارید، چون من دوست دارم صدای او را بشنوم.»
پس مهم، «مداومت» و «اعتماد» است. اگر چهل شب خواندید و ظاهراً چیزی تغییر نکرد، بدانید که قطعاً در باطن زندگیتان اتفاقی افتاده که شما از آن بیخبرید. امام زمان (عج) کریمتر از آن است که دست رد به سینه بنده درماندهاش بزند.
نماز استغاثه، فقط یک نماز نیست. یک «اعلام وفاداری» به امام زمان (عج) است. یک «بیعت دوباره» با اوست. وقتی سر بر سجده میگذاری و از ته دل میگویی «الْمَدَدَ الْمَدَدَ الْمَدَد»، انگار که داری به امامت میگویی: «آقا جان! من هنوز هستم. هنوز منتظرت هستم. اما در این راه، دستم را بگیر.»
پس اگر این روزها دلتان گرفته، اگر مشکلات از هر طرف شما را احاطه کرده، امشب یا فردا صبح، وضو بگیرید، دو رکعت نماز استغاثه بخوانید و با تمام وجود، امامتان را صدا بزنید. مطمئن باشید که او میشنود. حتی اگر جوابی «به ظاهر» نیاید، همان حس خلوت کردن با او، خودش مرهمی است بر زخمهایتان. که او خودش گفته: «أَنَا لِکُلِّ مُؤْمِنٍ أَنِیسٌ وَ جَلِیسٌ» – «من برای هر مؤمنی، همدم و همنشین هستم.»
ثبت دیدگاه