یک بار برای همیشه؟
بدن ما چطور از شر ویروس خلاص میشود
وقتی برای اولین بار این ویروس وارد بدن میشود، آن دانههای قرمز و تاولهای خارشدار و تب معروف را میسازد که همه ما کموبیش با آن آشنا هستیم. بدن ما در برابر این ویروس شروع میکند به تولید آنتیبادی، یعنی همان سربازهای ریز ارتش ایمنی. بعد از یکی دو هفته جنگ، ویروس از میدان نبرد بیرون میرود… اما صبر کنید، اینجا یک نکته عجیب وجود دارد: ویروس کامل از بدن خارج نمیشود. فقط بیسروصدا میرود توی سلولهای عصبی ما قایم میشود و سالها همانجا میخوابد.
همین آنتیبادیها و سلولهای حافظه ایمنی هستند که باعث میشوند ما دیگر برای بار دوم آبله مرغان نگیریم. اگر دوباره ویروس وارد بدن شود، این سربازها سریع آن را میشناسند و نابودش میکنند، قبل از آنکه بیماری دوباره ظاهر شود. به زبان سادهتر، بدن ما یک «پرونده مجرمانه» از ویروس درست میکند و همیشه آماده مقابله است. برای همین است که حدود ۹۹ درصد آدمها فقط یک بار در زندگی آبله مرغان میگیرند.
اگر ویروس توی بدن مخفی شده، یعنی ممکن است دوباره حمله کند؟
همان ویروس خفته، سالها بعد ممکن است به خاطر ضعیف شدن سیستم ایمنی (مثلاً بر اثر استرس شدید، بیماری، شیمیدرمانی، یا حتی افزایش سن) دوباره فعال شود. اما این بار شکل بیماری کاملاً فرق میکند: دانههای ریز آن در تمام بدن نمیزند، بلکه به شکل یک نوار دردناک و تاولدار در یک طرف بدن (مثلاً دور کمر یا روی سینه) ظاهر میشود. دردش هم گاهی آنقدر شدید است که تا ماهها بعد از خشک شدن تاولها هم ادامه دارد. خیلیها فکر میکنند این یک بیماری کاملاً جدید است، اما در واقع همان ویروس آبله مرغان قدیمی خودشان است که دوباره سر و کلهاش پیدا شده. پس به یک معنا، ویروس آبله مرغان میتواند دوباره فعال شود، فقط با چهرهای متفاوت.
پس دوبار آبله مرغان گرفتن غیرممکن است؟
نه، غیرممکن نیست، ولی خیلی نادر است. چنین چیزی بیشتر در کسانی رخ میدهد که سیستم ایمنی ضعیفی دارند؛ مثلاً افرادی که داروهای سرکوبکننده ایمنی مصرف میکنند، یا پیوند عضو شدهاند، یا مبتلا به اچآیوی هستند.
نکته جالب دیگر اینکه بعضی بچهها اولین بار آبله مرغان را خیلی خفیف و با چند دانه میگیرند. آنقدر خفیف که خانواده اصلاً متوجه نمیشود بچه آبله مرغان گرفته. در این موارد، بدن آنتیبادی کافی تولید نمیکند و سالها بعد ممکن است دوباره مبتلا شود. این هم یک دلیل دیگر برای شکستن آن قانون «فقط یک بار».
واکسن آبله مرغان هم ماجرا را کمی پیچیدهتر کرده. بچههایی که واکسن زدهاند، اگر مبتلا شوند، معمولاً یک نسخه بسیار سبکتر از بیماری را تجربه میکنند. حتی ممکن است دوبار هم مبتلا شوند، اما باز هم علائم آنقدر خفیف است که شاید اصلاً نفهمند آبله مرغان گرفتهاند.
بالاخره خیالمان راحت باشد یا نه؟
برگردیم به همان سؤال اصلی: «فقط یک بار آبله مرغان میگیریم؟» جواب کوتاه این است:
برای اکثر مردم، بله. اما برای همه، قطعاً نه. اگر شما هم مثل من یک بار در بچگی آبله مرغان گرفتهاید، احتمالاً بدنتان ایمن است و لازم نیست نگران باشید. ولی اگر سیستم ایمنیتان به دلیلی ضعیف شده (مثلاً بیماری خاص، مصرف کورتون طولانیمدت، یا شیمیدرمانی)، بهتر است با پزشک مشورت کنید. گاهی یک آزمایش ساده خون میتواند سطح آنتیبادی شما را نشان بدهد و بگوید که آیا هنوز در برابر این ویروس سپر دفاعی دارید یا نه.
برای بچهها، واکسن آبله مرغان بهترین راه پیشگیری است. اگر هم نخواستید واکسن بزنید و بچهتان آبله مرغان گرفت، باز هم جای نگرانی نیست. فقط مواظب باشید تاولها را نخاراند، چون جای زخمها ممکن است بماند. برای بزرگسالانی که آبله مرغان نگرفتهاند و واکسن هم نزدهاند، ابتلا در بزرگسالی میتواند خطرناکتر باشد، پس بهتر است همین امروز به فکر واکسیناسیون باشند.
ثبت دیدگاه